ગુજરાત હાઈકોર્ટે સુરતના એડવોકેટ મેહુલ બોઘરા સામે સરથાણા પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલી FIR અને તેની સાથે જોડાયેલી તમામ ફોજદારી કાર્યવાહી રદ કરી છે. જાહેર માર્ગ પર પોલીસ અને ટ્રાફિક બ્રિગેડની કામગીરીનું વીડિયો રેકોર્ડિંગ તેમજ ફેસબુક લાઇવ કરવાના વિવાદમાં કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે વીડિયો ઉતારવો એ ફરજમાં ગુનાહિત અવરોધ નથી. કોર્ટે IPC કલમ 332, 353, 385, 427 તેમજ SC/ST એક્ટ હેઠળના તમામ આરોપો કાયદાકીય દૃષ્ટિએ ટકી શકે તેમ ન હોવાથી રદ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.
ગુજરાત હાઈકોર્ટનો મોટો નિર્ણય: એડવોકેટ મેહુલ બોઘરા સામેની FIR રદ
જાહેર રસ્તા પર પોલીસ કે ટ્રાફિક કર્મચારીઓની કામગીરીનું વીડિયો રેકોર્ડિંગ કરવું એ શું સરકારી ફરજમાં અવરોધ ગણાય? આ વિવાદમાં ગુજરાત હાઈકોર્ટે એક અત્યંત સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપ્યો છે. સુરતના જાણીતા એડવોકેટ મેહુલ મનસુખભાઈ બોઘરા સામે નોંધાયેલી વિવાદાસ્પદ FIRને હાઈકોર્ટે સંપૂર્ણપણે રદ કરી દીધી છે.
માનનીય ન્યાયમૂર્તિ પી. એમ. રાવલની અદાલતે 14 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ આદેશ આપતાં સ્પષ્ટ નોંધ્યું કે ઘટનાક્રમ, રેકોર્ડ પર રહેલા વીડિયો પુરાવા અને કાયદાકીય જોગવાઈઓની કસોટી પર આ આરોપો પ્રથમદર્શી રીતે જ ટકી શકે તેમ નથી.
1. શું હતો સમગ્ર વિવાદ?
આ કેસની શરૂઆત સુરતના સરથાણા પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારથી થઈ હતી. એડવોકેટ મેહુલ બોઘરાએ પોતાના વકીલ મારફતે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં ફોજદારી અરજી (R/Criminal Misc. Application No. 15570 of 2022) દાખલ કરીને FIR રદ કરવાની દાદ માંગી હતી.
પોલીસ ફરિયાદ અનુસાર:
મેહુલ બોઘરા પર ટ્રાફિક બ્રિગેડના સુપરવાઇઝર અને પોલીસ કર્મચારીઓ સાથે બોલાચાલી કરવાનો આરોપ હતો.
સરકારી ફરજમાં અવરોધ (IPC 353), ઈજા પહોંચાડવી (IPC 332), ખંડણી (IPC 385), યુનિફોર્મને નુકસાન (IPC 427) તેમજ SC/ST અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમની કલમ 3(1)(r) અને 3(1)(u) હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો હતો.
આરોપ એવો પણ મુકાયો કે તેમણે વીડિયો વાયરલ ન કરવા બદલ દૈનિક ₹1,000 એટલે કે દર મહિને ₹30,000ની ખંડણી માંગી હતી.
સામે પક્ષે અરજદારની રજૂઆત:
મેહુલ બોઘરાની સ્પષ્ટ દલીલ હતી કે તેઓ જાહેર રસ્તા પર ચાલતી કથિત ગેરરીતિઓ અને લાંચ-રુશ્વતની પ્રવૃત્તિને લોકો સમક્ષ લાવવા માટે ફેસબુક લાઇવ કરી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન ટ્રાફિક બ્રિગેડના કર્મચારીઓએ તેમના પર લાકડીઓ વડે જીવલેણ હુમલો કર્યો હતો, જેમાં તેમને માથામાં ગંભીર ઈજાઓ પહોંચી હતી.
2. સામસામી FIR અને ક્રોસ ફરિયાદનો સંદર્ભ
હાઈકોર્ટે સમગ્ર ઘટનાક્રમ તપાસતી વખતે નોંધ્યું કે આ બનાવમાં માત્ર વકીલ સામે જ નહીં, પરંતુ પોલીસ અને ટ્રાફિક કર્મચારીઓ સામે પણ IPCની કલમ 143, 147, 149, 323, 324 અને હત્યાના પ્રયાસ (IPC 307) જેવી ગંભીર કલમો હેઠળ ગુનો નોંધાયો હતો.
અરજદાર તરફે દલીલ કરવામાં આવી હતી કે મેહુલ બોઘરા પર થયેલા હુમલાની ફરિયાદને નબળી પાડવા અને તેમના પર દબાણ લાવવાના બદઇરાદા સાથે આ વળતી FIR નોંધવામાં આવી હતી. અદાલતે બંને પક્ષોની સામગ્રી અને ઘટનાક્રમની સાતત્યતા ચકાસીને આ દલીલમાં વજૂદ જોયું હતું.
3. પોલીસ કામગીરીનું વીડિયો રેકોર્ડિંગ અને IPC કલમ 353
આ ચુકાદાનું સૌથી મહત્વનું પાસું કલમ 353 (સરકારી કર્મચારીની ફરજમાં ગુનાહિત બળનો ઉપયોગ કરી અવરોધ ઊભો કરવો) અંગેનું છે.
હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં તારણ આપ્યું:
કોઈપણ નાગરિક દ્વારા જાહેર જગ્યાએ સરકારી કે ટ્રાફિક પોલીસની કામગીરીનું વીડિયો રેકોર્ડિંગ કરવું એ આપોઆપ કોઈ ગુનાહિત બળ (Criminal Force) કે હુમલો (Assault) બની જતું નથી.
વીડિયો ફૂટેજ દર્શાવે છે કે અરજદાર માત્ર પોતાના ફોનથી શૂટિંગ કરી રહ્યા હતા. તેમના તરફથી શારીરિક બળપ્રયોગ કે હુમલો થયો હોવાના કોઈ પુરાવા નથી.
તેથી કલમ 353 હેઠળના ગુનાના આવશ્યક તત્ત્વો અહીં સહેજ પણ સાબિત થતા નથી.
(નોંધ: અદાલતે સાથે સ્પષ્ટતા પણ કરી કે આ કોઈ બ્લેન્કેટ છૂટછાટ નથી; રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, કાયદાકીય પ્રતિબંધો કે ગુના તપાસના સંવેદનશીલ સ્થળોએ સ્થાનિક નિયમો લાગુ પડે છે. પરંતુ સામાન્ય ટ્રાફિક ચેકિંગ દરમિયાન પારદર્શિતા માટે વીડિયો બનાવવો એ ગુનો નથી.)
4. અન્ય કલમો કેમ ન ટકી શકી?
અદાલતે FIRમાં લગાવાયેલી તમામ કલમોનું બારીકાઈથી પરીક્ષણ કર્યું:
ઈજા પહોંચાડવી (IPC 332): ફરિયાદ પક્ષ તરફથી એવો દાવો કરાયો હતો કે ટ્રાફિક કર્મીને ઈજા થઈ છે, પરંતુ રેકોર્ડ પર કોઈપણ તબીબી પ્રમાણપત્ર કે એમએલસી (MLC) રજૂ કરી શકાયું નહોતું. તેનાથી વિપરીત, મેહુલ બોઘરાને થયેલી ગંભીર ઈજાઓ અને હોસ્પિટલમાં દાખલ થયાના તબીબી પુરાવા ઓન-રેકોર્ડ હતા.
ખંડણીનો આરોપ (IPC 385): એક વ્યક્તિ જાહેરમાં સેંકડો લોકો સમક્ષ ફેસબુક લાઇવ કરતો હોય અને તે જ સમયે પોલીસ કર્મીઓ પાસેથી ₹30,000ની ખંડણી માંગે, તે વાત પ્રથમ નજરે જ તદ્દન અસંભવિત અને ઉપજાવી કાઢેલી જણાય છે.
યુનિફોર્મ ફાડવો (IPC 427): યુનિફોર્મનું ખિસ્સું ફાડવા કે બિલ્લો તોડવાના આરોપને સમર્થન આપે તેવો કોઈ સ્વતંત્ર પુરાવો કે વીડિયો ક્લિપિંગ સામે આવ્યા નહોતા.
SC/ST એક્ટની કલમો: કલમ 3(1)(r) અને 3(1)(u) હેઠળના આરોપો અત્યંત સામાન્ય, અસ્પષ્ટ અને સુપરફિશિયલ હતા. જાતિગત અપમાન કરવાનો કે કોઈ સમુદાય વિરુદ્ધ દ્વેષ ફેલાવવાનો ઈરાદો ક્યાંય ફલિત થતો નહોતો.
5. સુપ્રીમ કોર્ટના સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદાઓનો આધાર
ગુજરાત હાઈકોર્ટે આ કેસમાં સર્વોચ્ચ અદાલતના બે જાણીતા ચુકાદાઓને ટાંક્યા:
State of Haryana v. Bhajan Lal: જો આરોપો સ્પષ્ટપણે અસંભવિત હોય, કોઈ ચોક્કસ ગુનો ન બનતો હોય અથવા ફરિયાદ માત્ર બદલો લેવાના આશયથી કરવામાં આવી હોય, તો હાઈકોર્ટ તેની અંતર્નિહિત સત્તા (Inherent Powers) વાપરીને કાર્યવાહી રદ કરી શકે છે.
Mahmood Ali v. State of Uttar Pradesh: જ્યારે કોઈ ફરિયાદ હેરાન કરવા કે દ્વેષભાવથી કરવામાં આવી હોય, ત્યારે અદાલતોએ માત્ર કાગળ પર લખેલા શબ્દો પૂરતું સીમિત ન રહેતાં તેના પાછળના વાસ્તવિક ઘટનાક્રમનું મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ.
કોર્ટની વિગતો (Case Snapshot)
| વિગત | માહિતી |
| અદાલત | ગુજરાત હાઈકોર્ટ, અમદાવાદ |
| ન્યાયમૂર્તિ | માનનીય શ્રી પી. એમ. રાવલ |
| ચુકાદાની તારીખ | 14 ઓક્ટોબર, 2026 |
| કેસ નંબર | R/CR.MA/15570/2022 |
| ન્યુટ્રલ સાઇટેશન | 2026:GUJHC:64851 |
| પોલીસ મથક & FIR | સરથાણા પોલીસ સ્ટેશન, સુરત (C.R. No. 11210008221302/2022) |
| આખરી પરિણામ | અરજી મંજૂર; તમામ કલમો હેઠળની FIR અને ફોજદારી કાર્યવાહી રદ |
આ ચુકાદો જાહેર જીવનમાં પારદર્શિતા અને નાગરિકોના બંધારણીય અધિકારોની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વનો સાબિત થશે.
કાનૂની ડિસ્ક્લેમર (Legal Disclaimer):
આ લેખ માત્ર સામાન્ય કાનૂની જાગૃતિ અને શૈક્ષણિક માહિતીના ઉદ્દેશથી તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ લખાણમાં માનવીય ભૂલ, ટાઈપિંગ ખામી કે ભાષાંતર સંબંધિત વિસંગતતા હોવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં. અમે આ માહિતી ૧૦૦% સચોટ, સંપૂર્ણ કે ત્રુટિરહિત હોવાનો કોઈ દાવો કરતા નથી. આ લખાણને કાનૂની સલાહ (Legal Advice) તરીકે ગણવું નહીં. કોઈપણ કાનૂની નિર્ણય લેતા પહેલાં કે તેનો સંદર્ભ વાપરતા પહેલાં સંબંધિત કેસનો મૂળ અધિકૃત ચુકાદો (Original Certified Judgment) અવશ્ય વાંચવો તથા લાયકાત ધરાવતા વકીલની સલાહ લેવી.

